E no cotián... a poesía: J. Luís Calvo

Presentamos hoxe a obra dun poeta ben coñecido por nós. Hai pouco visitou o noso centro para compartir unha tarde cos participantes no obradoiro literario organizado pola biblioteca durante o mes de febreiro. José Luís Calvo Vidal entretece vida e poesía, por iso afirma: TI ES A MIÑA ESCRITURA/O MEU POEMA É A TÚA REALIDADE. Estes versos, como o poema que ofrecemos a continuación, forman parte da súa última obra Cantos de docedume, recentemente presentada en Lugo.

(mar das Catedrais)

É o teu corpo tamén este mar.
Brúe e medra e abísmase
coa noite e repousa no día
sobre o frío do abrente.
Latexa en min como latexa o meu sangue

e asolaga ditoso a miña dor.

E no cotián... a poesía: Juan Antonio González Iglesias

A obra poética deste profesor salmantino foi recentemente publicada nun só volume que leva por título Del lado del amor: poesía reunida (1994-2009). Segundo comenta o autor no epílogo: "Hay personas que centran su vida en 'todo lo que no es amor', según la fórmula muy clara con que los definió Marguerite Yourcenar. Ahí caben el dinero, el éxito profesional, el poder, me temo que también el sexo, y hasta la relación de pareja entendida como triunfo propio." En oposición a estas persoas están algúns poetas, entre os que se conta o autor, para quen linguaxe e amor son a mesma cousa.

Esto es mi cuerpo. Aquí

coinciden el lenguaje y el amor.

La suma de las líneas

que he escrito ha dibujado

no mi rostro sino algo más humilde:

mi cuerpo. Esto que tocas es mi cuerpo.

Otro lo dijo

mejor. Esto que tocas

no es un libro, es un hombre.

Yo añado que esto que te toca ahora

es un hombre.

Soy yo, porque no hay

ni una sola sílaba que esté libre de amor,

no hay ni una sola sílaba

que no sea un centímetro

cuadrado de mi piel.

En el poema soy acariciable

no menos que en la noche, cuando tiendo

mi sueño paralelo al sueño que amo.

No mosaico, ni número, ni suma.

No sólo eso.

Esto es una entrega. Soy pequeño

y grande entre tus manos.

Ésta es mi salvación. Éste soy yo.

Este rumor del mundo es el amor.

E no cotián... a poesía: Miguel Hernández (1910-1942)

No día do centenario do nacemento de Miguel Hernández queremos deixar un breve poema do seu libro Perito en lunas (1933), pequena mostra do seu labor poético:

Copla

La cantidad de mundos

que con los ojos abres,

que cierras con los brazos.

La cantidad de mundos

que con los ojos cierras,

que con los brazos abres.

E no cotián... a poesía: Ricardo Carvalho Calero (1910-1990)

Celebramos hoxe o centenario do nacemento de Ricardo Carvalho Calero. Quizá máis coñecido polo seu labor de profesor e ensaísta, a súa obra poética é tamén extensa, contando case unha decena de libros de poesía en galego e dous en castelán. Escollemos hoxe un poema do seu libro Cantigas de amigo e outros poemas (1980-1985):

Calquer lugar é bom para morrer.

Nom se distingue o home da mulher.

A morte é neutra —das Tod— em alemám.

Género e sexo nom sempre vam da mam.

Pois umha cousa é a anatomia

e outra a gramática —falaz dicotomia.

Nom vejo a morte feminista ser.

Calquer lugar é bom para morrer.

Donas do tempo passado ou do actual,

a morte a todas trata-vos igual

que aos cavaleiros. Violenta, a história o di.

Muitas mulheres morrerom assi.

Em Rouen foi Joana d'Arco queimada;

Antoinette em Paris guilhotinada;

Em Chappaquiddick, Jo foi perecer.

Calquer lugar é bom para morrer.

Eis umha flor para o lume e o mar,

a praça, o paço ou calquer lugar

onde a mulher tenha o seu passamento.

Erga-se a rosa sobre o moimento.

Nesta matéria nom é discriminada.

Inês ferida, Mariana agarrotada,

Mary Jo sulagada, Jeanne a arder.

Calquer lugar é bom para morrer.

E no cotián... a poesía: Malena Mörling

Nada en Suecia en 1965, Malena Mörling é profesora de creatividade literaria na Universidade de Carolina do Norte Wilmington e profesora de poesía noutras institucións universitarias. Ademáis traduce a obra de poetas suecos ao inglés e recibiu múltiples premios e mencións. Publicou Ocean Avenue en 1999 e Astoria en 2006. Ofrecemos un dos poemas incluídos no primeiro libro:


ASHES

Now the person you loved
the most in your whole life
Now the body
that held you
all night in bed
Now the arms
and the hands
Now the face that slept
against yours
the breath that moved
in and out of your mouth
Now the bright eyes
the forehead
the entire body
is lighter
than the flurries
that appear
out of nowhere

E no cotián... a poesía: Sophia de Mello Breyner Andresen (1919-2004)

Neste tempo de verán, e despois dun longo tempo de inactividade na sección poética do blog, queremos traer a esta brillante autora portuguesa. A obra de Sophia de Mello é moi ampla, e resulta difícil escoller unha mostra adecuada da súa obra. Dada a época do ano na que nos atopamos, deixaremos dous poemas incluídos na antoloxía Mar.

EM TODOS OS JARDINS

Em todos os jardins hei-de florir,

Em todo beberei a lua cheia,

Quando enfim no meu fim eu possuir

Todas as praias onde o mar ondeia.

Um dia serei eu o mar e a areia,

A tudo quanto existe me hei-de unir,

E o meu sangue arrasta em cada veia

Esse abraço que um dia se há-de abrir.

Então receberei no meu desejo

Todo o fogo que habita na floresta

Conhecido por min como num beijo.

Então serei o ritmo das paisagens,

A secreta abundância dessa festa

Que eu via prometida nas imagens.

OS AMIGOS

Voltar ali onde

A verde rebentação da vaga

A espuma o nevoeiro o horizonte a praia

Guardam intacta a impetuosa

Juventude antiga –

Mas como sem os amigos

Sem a partilha o abraço a comunhão

Respirar o cheiro a alga da maresia

E colher a estrela do mar em minha mão

E no cotián... a poesía: José Saramago (1922-2010)

Non quixermos que fose coa ocasión de hoxe que lle dedicásemos a José de Sousa Saramago un lugar na nosa sección poética. Máis coñecido pola súa obra en prosa, este escritor e xornalista portugués, publicou tamén varios libros de poemas nos que amosa a súa mestría coa palabra. Déixanos hoxe, mais perdura na memoria e nos andeis a súa obra. E quizá no corazón dos máis febles se sinta con máis forza a falta deste home que, fóra de xornalísticas polémicas, abrazou na súa obra a causa do ser humano.
Ofrecemos só un poema publicado no libro Os Poemas Possíveis, e que tomamos de Jornal de Poesia, mais recomendamos vivamente a lectura da súa inxente obra, ben sexa no formato tradicional de libro, ou na versión dixital do seu blog.

Poema à boca fechada

Não direi:

Que o silêncio me sufoca e amordaça.

Calado estou, calado ficarei,

Pois que a língua que falo é de outra raça.

Palavras consumidas se acumulam,

Se represam, cisterna de águas mortas,

Ácidas mágoas em limos transformadas,

Vaza de fundo em que há raízes tortas.

Não direi:

Que nem sequer o esforço de as dizer merecem,

Palavras que não digam quanto sei

Neste retiro em que me não conhecem.

Nem só lodos se arrastam, nem só lamas,

Nem só animais bóiam, mortos, medos,

Túrgidos frutos em cachos se entrelaçam

No negro poço de onde sobem dedos.

Só direi,

Crispadamente recolhido e mudo,

Que quem se cala quando me calei

Não poderá morrer sem dizer tudo.

Concurso Literario en inglés: Entrega de premios

Hoxe ás 11:45, tivo lugar un importante acto na biblioteca do centro: a entrega de premios do Concurso Literario que por segundo ano consecutivo organiza o Departamento de Inglés. A actividade quere fomentar tanto a lectura como a creatividade do alumnado, ao tempo que fomenta a autoestima. Os membros do departamento agradeceron a alta participación do alumnado de ESO e fixeron entrega dos diplomas acretitativos e premios, consistentes principalmente en libros donados por diversas editoriais. Non nos queda máis que felicitar a Belén Mª Encabo González, María Losada Burgo, Beatriz Álvarez Díaz, Noemí García Rodríguez, Marta Salgado Castelo, Omar Díaz Rodríguez e Rubén Babío Barreiro, os autores premiados, e animar a todo o alumnado a participar nestas iniciativas. Os traballos premiados serán publicados próximamente no blog de inglés do instituto.

Animación á lectura: Romeo & Juliet

Dentro das actividades de animación á lectura programadas pola biblioteca do centro, o departamento de inglés, en colaboración coa editorial Vicens Vives, organiza unha actividade en torno á obra Romeo and Juliet de William Shakespeare. A actividade está destinada ao alumnado de 4º de ESO e terá lugar mañá venres 9 de abril ás 9 da mañá na aula número 20.

E no cotián... a poesía: Florbela Espanca 1894-1930

Hai xa dez anos que a Unesco celebra o Día Mundial da Poesía. En palabras da directora xeral da UNESCO, Irina Bokova: "a poesía captura aquela parte da experiencia humana que é máis dificil de interpretar." Quizá por iso sexa difícil expresar, se non é poeticamente, en que consiste o oficio de poeta. Florbela Espanca, a autora portuguesa que traemos hoxe a este blog, fai unha tentativa no seguinte poema:

Ser poeta é ser mais alto, é ser maior
Do que os homens! Morder como quem beija!
É ser mendigo e dar como quem seja
Rei do Reino de Áquem e de Além Dor!

É ter de mil desejos o esplendor
E não saber sequer que se deseja!
É ter cá dentro um astro que flameja,
É ter garras e asas de condor!

É ter fome, é ter sede de Infinito!
Por elmo, as manhãs de oiro e de cetim...
É condensar o mundo num só grito!

E é amar-te, assim, perdidamente...
É seres alma, e sangue, e vida em mim
E dizê-lo cantando a toda a gente!

Poemas por sms

Na véspera do Día Mundial da Poesía, facémonos eco desta iniciativa da asociación cultural Orihuela 2010. Xa na segunda edición, este certame de poesía valorará especialmente a relación dos poemas co universo poético de Miguel Hernández, poeta natural desa localidade alacantina do que se celebra este ano o centenario do nacemento. Os poemas non poden exceder de 155 caracteres e deben empregar o código habitual dos sms, podendo estar escritos en castelán ou valencián. O prazo de envío dos poemas remata o 30 de abril e o primeiro premio é un miniportátil. Podedes consultar todos os requisitos de participación na páxina da asociación.

Miguel Delibes 1920-2010

Chéganos hoxe a nova do pasamento de Miguel Delibes. Non é doado dicir algo orixinal ou novidoso dun autor tan coñecido. Cremos que non haberá mellor maneira de facernos eco desta nova que a de propoñervos a lectura dalgunha das obras deste autor das que dispoñemos na nosa biblioteca. Pero en tanto non chega o luns, para que poidades solicitar o préstamo, déixovos co comezo (ou case) de Cinco horas con Mario: "Después de cerrar la puerta, tras la última visita, Carmen recuesta levemente la nuca en la pared hasta notar el contacto frío de su superficie y parpadea varias veces como deslumbrada. Siente la mano derecha dolorida y los labios tumefactos de tanto besar. Y como no encuentra mejor cosa que decir, repite lo mismo que lleva diciendo desde la mañaña:"Aún me parece mentira, Valen, fíjate; me es imposible hacerme a la idea."

Espero que este comenzo sirva para encamiñar a algúns á lectura da obra e ao descubrimento do seu universo, cumprindo así a función que ao comezo dun libro lle atribue Amós Oz na súa obra La historia comienza: "el comienzo de casi todos los relatos es realmente un hueso, algo con lo que cortejar al perrito, que puede acercarlo a uno a la dama."

Número 3 do boletín

Con motivo da inauguración dun punto de lectura no corredor da entrada do instituto, publícase o número 3 do boletín da biblioteca. Non ten outra finalidade que a de informar da súa creación e das posibilidades que ofrece á comunidade educativa. Libros, comics, revistas e xornais saen da biblioteca ao encontro dos lectores.

E no cotián... a poesía: o día como pretexto

Habitualmente utilizamos esta sección como presentación de autores, mais permitímonos hoxe utilizar o día como pretexto para falar do amor como asunto poético. Sen dúbida pode ser considerado pouco serio por algúns, mais dubidamos que outro asunto teña máis presenza na poesía que o amor, e sendo esta unha sección que inserta a poesía na vida cotiá, consideramos obrigada a referencia.
Estableceremos unha especie de diálogo literario entre Pablo Neruda e Gabriela Mistral, autores chilenos ambos, que recibiron o premio Nobel de literatura. Tivemos ocasión de presentar a poesía do primeiro xa neste blog con anterioridade. De Gabriela Mistral diremos que foi o primeiro premio Nobel de literatura que chegou a América Latina. Pablo Neruda e Gabriela Mistral coñecéronse nos anos 20 do século pasado e Pablo Neruda afirma que foi Gabriela Mistral quen lle fixo ler os autores rusos que influiron na súa obra.


Aqui te amo...

Aquí te amo.

En los oscuros pinos se desenreda el viento.

Fosforece la luna sobre las aguas errantes.

Andan días iguales persiguiéndose.

Se desciñe la niebla en danzantes figuras.

Una gaviota de plata se descuelga del ocaso.

A veces una vela. Altas, altas estrellas.

O la cruz negra de un barco.

Solo.

A veces amanezco, y hasta mi alma está húmeda.

Suena, resuena el mar lejano.

Este es un puerto.

Aquí te amo.

Aquí te amo y en vano te oculta el horizonte.

Te estoy amando aún entre estas frías cosas.

A veces van mis besos en esos barcos graves,

que corren por el mar hacia donde no llegan.

Ya me veo olvidado como estas viejas anclas.

Son más tristes los muelles cuando atraca la tarde.

Se fatiga mi vida inútilmente hambrienta.

Amo lo que no tengo. Estás tú tan distante.

Mi hastío forcejea con los lentos crepúsculos.

Pero la noche llega y comienza a cantarme.

La luna hace girar su rodaje de sueño.

Me miran con tus ojos las estrellas más grandes.

Y como yo te amo, los pinos en el viento,

quieren cantar tu nombre con sus hojas de alambre.

Vergüenza

Si tú me miras, yo me vuelvo hermosa

como la hierba a que bajó el rocío,

y desconocerán mi faz gloriosa

las altas cañas cuando baje al río.

Tengo vergüenza de mi boca triste,

de mi voz rota y mis rodillas rudas;

ahora que me miraste y que viniste,

me encontré pobre y me palpé desnuda.

Ninguna piedra en el camino hallaste

más desnuda de luz en la alborada

que esta mujer a la que levantaste,

porque oíste su canto, la mirada.

Yo callaré para que no conozcan

mi dicha los que pasan por el llano,

en el fulgor que da a mi frente tosca

en la tremolación que hay en mi mano...

Es noche y baja a la hierba el rocío;

mírame largo y habla con ternura,

¡que ya mañana al descender al río

lo que besaste llevará hermosura!

Novas do club de lectura "As estantigas"

Empezamos a funcionar no mes de xaneiro e mañá rematamos a nosa primeira e gratificante experiencia lectora con Pel de lobo.

Esperámosvos á hora do recreo de mañá martes 9 de febreiro na biblioteca, onde compartiremos comentarios e outras dozainas.

A boa nova do trimestre foi a concesión dunha axuda para poñer en marcha este ilusionante proxecto.

Haberá sorpresas moi interesantes ...

Seguiremos informando!

Nova entrega do boletín

Acaba de publicarse o segundo número de información bibliográfica da biblioteca. Presentamos catro libros para lectores que non aman as matemáticas. Disfrutarás da súa lectura.

E no cotián... a poesía: Manuel María (1929-2004)

Poeta, como ningún, do seu tempo e a súa terra, Manuel María soubo cultivar todos os xéneros literarios con mestría. A súa poesía abrangue toda a temática humana desde a íntima identidade co país, de xeito que non dubidan en definilo como poeta nacional.

Poderíamos escoller miles de poemas para ler hoxe, desde os máis paisaxísticos aos máis íntimos, desde os máis combativos aos máis transcendentes, poderíamos ler quizá poemas máis académicos ou clásicos, mais había que escoller só un que levase a poesía ao día de hoxe:

O idioma é a chave
coa que abrimos o mundo:
o salouco máis feble,
o pesar máis profundo.

O idioma é a vida,
o coitelo da dor,
o murmurio do vento,
a palabra de amor.

O idioma é o tempo,
é a voz dos avós
e ese breve ronsel
que deixaremos nós.

O idioma é un herdo,
patrimonio do pobo,
maxicamente vello,
eternamente novo.

O idioma é a patria,
a esencia máis nosa,
a creación común
meirande e poderosa.

O idioma é a forza
que nos xungue e sostén.
¡Se perdemos a fala
non seremos ninguén!

O idioma é o amor,
o latexo, a verdade,
a fonte da que agroma
a máis forte irmandade.

Renunciar ao idioma
é ser mudo e morrer.
¡Precisamos a lingua
se queremos vencer!

(do seu libro As rúas do vento ceibe)

E no cotián... a poesía: T. S. Eliot (1888-1965)

Prometíamos hai unhas semanas traer a este blog a obra de T.S. Eliot, escritor estadounidense que obtivo a nacionalidade británica aos 39 anos. O motivo da promesa non era outro que a súa aparición na obra de Gioconda Belli. A obra de T. S. Eliot citada por Belli e presentada nesta anotación é o seu célebre Four Quartets. Esta obra está composta por catro poemas longos divididos en cinco seccións cada un. Cada poema leva por título un topónimo e arranca con unha descrición mais ou menos paisaxística, mais a temática común dos poemas é o tempo, desde diversos puntos de vista, e está ligado en cada poema a un dos catro elementos da antigüidade clásica (aire, terra, auga e lume). O fragmento que presentamos pertence á sección V do segundo poema: East Coker, e remata cos versos citados por Belli.

Because one has only learnt to get the better of words
For the thing one no longer has to say, or the way in which
One is no longer disposed to say it. And so each venture
Is a new beginning, a raid on the inarticulate
With shabby equipment always deteriorating
In the general mess of imprecision of feeling,
Undisciplined squads of emotion. And what is there to conquer
By strength and submission, has already been discovered
Once or twice, or several times, by men whom one cannot hope
To emulate –but there is no competition–
There is only the fight to recover what has been lost
And found and lost again and again: and now, under conditions
That seems unpropitious. But perhaps neither gain nor loss.
For us there is only the trying. The rest is not our business.

E no cotián... a poesía: Gioconda Belli

De Nicaragua chéganos a voz de Gioconda Belli. Perfecta candidata á nosa sección, pois toda a súa poesía nos fala do cotián, da vida diaria, do amor e da guerra, das relacións e do interior. Pero ademáis inserta a poesía na poesía, como no fragmento do poema que ofrecemos a continuación e que nos dá pé para tratar, quizá a semana que vén, a poesía de T.S. Eliot, poeta norteamericano que recibiu o premio Nobel de literatura o mesmo ano que naceu a autora que nos ocupa.

NIEVE Y FUEGO CON T.S. ELIOT

No sé cuántos años hace
que te leí a medianoche
a través de un walkie-talkie
los versos de los Cuatro Cuartetos de Eliot.
Estabas afuera
sentado sobre la nieve de la colina.
Mis ojos recorrían la página
deteniéndose en lo que revelaba algo
que vos o yo alguna vez hubiéramos pensado o querido pensar.
Algo que el poeta
pescando con su pluma en las aguas profundas del alma
sacara como un pez de colas y agallas blanquinegras
y blandiera sencillamente, sin aspavientos,
antes de volver a tirarlo a la noche,
al mar en silencio del libro cerrado.
[…]
La poesía continúa enunciando la absoluta verdad:
–El valor de la intención.
La lucha por recuperar lo que se ha perdido
lo que se perderá una y otra vez,
sin que, tal vez, se pierda o se gane.
La voluntad es lo que cuenta.
Lo demás no es asunto nuestro–.

Rematando o bicentenario de Poe

O 19 de xaneiro de 1809 nacía en Boston, Estados Unidos, Edgar Allan Poe. Daí que durante todo o presente ano 2009 se viñese celebrando o bicentenario do seu nacemento. Celebrouse asimesmo, o 7 de outubro, o 160 cabodano da súa morte.
É certo que este blog comezou a súa andadura dixital un pouco tarde para o bicentenario, máis non podiamos deixar rematar o ano sen unha mención especial deste influínte autor romántico. Da súa obra beben o simbolismo francés, a novela de detectives ou mesmo a subcultura gótica.
Na nosa biblioteca atopamos varios exemplares das súas obras narrativas máis coñecidas: o escarabello de ouro e o gato negro, tanto en inglés como en traducións ao galego e o castelán. Por outra banda, tamén é doado acceder á sua obra na rede, grazas, entre outros ao proxecto Gutenberg.
Mais para os que teñan menos tempo, e queiran só disfrutar dun bocadiño da obra de Poe, deixamos este poema composto para súa sogra en 1849:

To My Mother

Because I feel that, in the Heavens above,
The angels, whispering to one another,
Can find, among their burning terms of love,
None so devotional as that of "Mother,"
Therefore by that dear name I long have called you—
You who are more than mother unto me,
And fill my heart of hearts, where Death installed you,
In setting my Virginia's spirit free.
My mother—my own mother, who died early,
Was but the mother of myself; but you
Are mother to the one I loved so dearly,
And thus are dearer than the mother I knew
By that infinity with which my wife
Was dearer to my soul than its soul-life.